Ergotherapie bij Parkinson

Bij de ziekte van Parkinson is er sprake van een afbraakproces in een bepaald gebied van de hersenen (de "zwarte kernen"). De oorzaak van deze ziekte is nog steeds niet precies bekend. De voornaamste verschijnselen bij Parkinson zijn: stijfheid van ledematen, bewegingsarmoede, rusttremor (trillen), moeilijk en vertraagd opstarten en een gestoorde houding en reflexen.

De ergotherapeut komt in beeld wanneer het uitvoeren van dagelijkse activiteiten een probleem vormt. Je staat er niet altijd bij stil, maar de ziekte van Parkinson kan de meest vanzelfsprekende handelingen belemmeren: eten, drinken, wassen, aankleden, naar het toilet gaan, opstaan van het bed en uit de stoel, (trap)lopen, koken, schoonmaken, boodschappen doen, schrijven, computergebruik en tuinieren. Ergotherapie richt zich op het oplossen van dit soort problemen, met als doel de tevredenheid en zelfstandigheid van het dagelijks leven te vergroten. De begeleiding en training vinden vrijwel altijd bij de cliënt thuis plaats.

De behandeling

Aan het begin van de behandeling bekijkt de ergotherapeut met de cliënt welke situaties moeilijkheden opleveren. Ook problemen van de partner en/of andere verzorgers worden meegenomen. Ergotherapie hecht veel waarde aan de rol van de omgeving. Verder staan de persoonlijke wensen van de cliënt centraal: wat vindt iemand belangrijk, hoe staat hij in het leven, aan welke hulp(middelen) heeft iemand wél of juist geen behoefte. Het behandelplan bestaat meestal uit de volgende onderdelen:

Energie verdelen

Een onderschat aspect van Parkinson. Mensen kunnen door de ziekte zo vermoeid raken dat dit hun leven ernstig beïnvloedt. Ergotherapeut en cliënt bekijken samen hoe activiteiten over de dag en week verdeeld zijn. Ze maken een planning van de dingen die de cliënt graag doet, rekening houdend met rustmomenten en de wisselvalligheid van de ziekte. Het verdelen van energie betekent dat je je leven anders moeten inrichten. Daarom is het goed om al bij geringe klachten de ergotherapeut in te schakelen. Dan kunnen mensen langzaam aan een nieuwe levensstijl wennen.

Opnieuw of anders leren handelen

Soms lukken bepaalde handelingen bij een Parkinsoncliënt niet meer. De ergotherapeut kan dit op twee manieren aanpakken:

  • De handeling (bv. uit een stoel opstaan) op dezelfde wijze laten uitvoeren, maar dan in kleine stapjes (deelhandelingen). Of door het benoemen van de afzonderlijke deelhandelingen (bewustwording).
  • De handeling op een andere wijze laten uitvoeren. Bijvoorbeeld door de volgorde van de deelhandelingen te veranderen of door over te schakelen op een alternatief (bv. overstappen van schrijfletters naar blokletters).
Leren omgaan met blokkades

Omgevingsfactoren (o.a. drempels, meubels, licht, geluid), maar ook stress en vermoeidheid, kunnen bij mensen met de ziekte van Parkinson bewegingen uitlokken of blokkeren. De ergotherapeut bekijkt hoe blokkades doorbroken kunnen worden. Bijvoorbeeld door mensen aan te leren zichzelf een opdracht te geven, of door een ruimte anders in te richten, of door iemand te laten zingen tijdens een bepaalde handeling.

Instructies aan partner en/of mantelzorgers

De ergotherapeut kan ook ingeschakeld worden voor het geven van instructies en adviezen aan de partner en/of mantelzorgers. Denk hierbij aan tips voor tillen, het verdelen van energie en het geven van ondersteuning.

Advies over hulpmiddelen en voorzieningen

Er bestaan veel hulpmiddelen en voorzieningen voor mensen met de ziekte van Parkinson. Cliënten vinden het vaak moeilijk zelf te bedenken waar ze het meest baat bij hebben. Een goed advies van de ergotherapeut is dan onmisbaar. Bovendien kunnen veel hulpmiddelen vrijblijvend via de praktijk worden uitgeprobeerd, bijvoorbeeld:

  • Verzwaarde en verdikte pen
  • Kousenaantrekker, knopenhaakje
  • Pottenopeners, aangepast bestek
  • Parkinsonrollator, scootmobiel, driewielfiets, elektrische rolstoel
  • Glijlaken
  • Douchestoel, toiletstoel

Deze werkwijze voorkomt dat voorzieningen overhaast worden aangeschaft. Uiteraard begeleidt de ergotherapeut het thuis oefenen met de hulpmiddelen. Daarnaast wordt advies gegeven over aanpassingen in huis en op het werk.

Ergotherapiepraktijk Plan is sinds 2014 samengevoegd met Fysio Sport & Therapie. Wij zijn met 3 collega’s werkzaam in de regio Tilburg, Rijen, Oosterhout, Dongen, Loon op Zand, Udenhout, Oisterwijk, Hilvarenbeek en werken intensief samen met oa. de specialisten van het ETZ Tilburg, ParkinsonNet, Thebe thuiszorg, Hulpmiddelen Nederland en Heckert & van Lierop (orthopedisch instrumentmaker).

Voor meer informatie met betrekking tot mogelijkheden, tijden en vergoedingen kunt u terecht bij een van onze medewerkers aan de balie of uw ergotherapeut.